Анализи на влијанијата на инфраструктурните проекти врз охридскиот регион

Социо-економска анализа на планираните проекти за охридскиот регион и можности за одржлив развој

Овој труд прави анализа на многуте предложени инфраструктурни проекти за охридскиот регион во контекст на постоечкиот степен на развој, економска состојба, демографската слика, тенденциите на урбанизација и потенцијалот за развој на регионот. Истата се осврнува на економските аргументи за атрактивноста на проектите и прави анализа на издржаноста на истите со осврт врз постоечките туристички практики и ја дискутира нивната економската издржаност. Анализата вклучува многу важни, а до сега сосема занемарени чинители како што се климатските промени, екосистемските услуги и др. кои битно ја доведуваат во прашање успешноста на проектите. Овој труд претставува прво истражување кое се занимава со анализа на ефектите од развојните проекти што е најважно од аспект на кумулативните економски трошоци кои би се генерирале со загуба на природните богатства како фактори за развој на туризмот со највисок потенцијал. Дополнително, анализата дава насоки за развој на еколошки одговорен туризам и се обидува да екстраполира рамка за интергративен приод кон одржливо стратешко планирање на регионалниот развој.

ОСВРТ ВРЗ ПЛАНИРАНИТЕ ПРОЕКТИ ЗА ОХРИДСКИОТ РЕГИОН И МОЖНОСТИ ЗА ОДРЖЛИВ РАЗВОЈ

Охридско-преспанскиот регион на крстопат помеѓу синилото и сивилото

Оваа анализа го разработува влијанието на планираните инфраструктурни проекти врз биолошката реазновидност на регионот. Охридско – преспанскиот регион се карактеризира со исклучителни природни атрибути, планината Галичица е дом на над 5000 видови што ја прави една од најбиодиверзитетните планини во Европа, а само во Охридското Езеро живеат над 200 ендемити, а Езерото има најголема биолошка разновидност по површина во целиот свет. Дополнително, проектите предвидуваа уништување на Студенчишкото Блато кое е неопходен дел од водниот екосистем на Езерото и самото придонесува кон биолошката разновидност. Опфатот на планираните проекти ќе предизвика значително негативно влијание особено со оглед на веќе постоечкиот силен антропоген притисок изразен преку неконтролирана и непланска урбанизација, зголемена населеност, несоодветен третман на отпадните води и комуналниот отпад, како и притисок предизвикан од масовниот туризам. Планирањето во регионот сосема ги занемарува природните капацитети иако истите се нашироко користени при туристичката промоција на регионот. Поради тоа неопходно е да се воспостави пристап кој ќе осигури дека заштитата на природното богатство ќе оди рака под рака со развојот на регионот.

АНАЛИЗА НА ВЛИЈАНИЕТО ОД ПЛАНИРАНИТЕ ИНФРАСТРУКТУРНИ ПРОЕКТИ ВРЗ БИОДИВЕРЗИТЕТОТ ВО ОХРИДСКО – ПРЕСПАНСКИОТ РЕГИОН

Анализа на правната рамка за заштита на НП Галичица

Оваа анализа прави преглед на легислативата и на институционалната поставеност во функција на заштитата на Националниот парк Галичица и ги идентификува проблемите во доменот на заштитата. Република Македонија во насока на приближување кон европската Унија има воспоставено силна правна рамка, има ратификувано многу меѓународни конвенции во доменот на заштитата на природното богатство, а постои и дополнителна регулатива на ниво на охридскиот регион како културно и природно наслество на УНЕСКО. Сепак недоволниот капацитет на институциите, нетранспарентно работење, отсуство на примена на легислативата и нефункционални контролни механизами се проблемите што резултираат во практики кои не ретко се во директен конфликт со регулативата. Како последица на тоа, подрачјето на НП Галичица е недоволно заштитено, а последните предлог-измени на планот за управување со Паркот се во спротивност принципите на одржлив развој.

АНАЛИЗА НА ПРАВНАТА РАМКА ЗА ЗАШТИТА НА НП ГАЛИЧИЦА

Социо-економската анализа и анализата за влијанијата врз билошката разновидност беа изработени во рамки на проектот „Избери страна“ што Здружението за заштита на животните и животната средина Е.Д.Е.Н. го спроведе со финансиска поддршка на Global Green Grants Fund.

Правната анализа беше изработена во рамки на проектот „ИПА2 Механизам за граѓанските организации“ што  Здружението за заштита на животните и животната средина Е.Д.Е.Н. го спроведе со финансиска поддршка од Европската Унија, ИПА програмата за граѓанско општество и медиуми.

Анализите во никој случај не ги одразуваат гледиштата и ставовите на Global Green Grants Fund и Европската Унија.

Проект „Избери страна“

Изминатите години, охридско–преспанскиот регион стана предмет за интезивни инвестициски планови кои иницираа неколку предлог-проекти. Сите проекти ги засегаа подрачјата на Националниот парк Галичица, Охрид и Охридското Езеро како Светско природно и културно наследство на УНЕСКО и Прекуграничниот биосферен резерват на УНЕСКО кој се протега на планината Галичица. Најголем дел од проектите како што се експресен пат, ски центар на Галичица со две туристички населби и пет туристички развојни зони се во рамките на НП Галичица и ги засегаат крајбрежјата на Охридското и Преспанското Езеро. Како резултат на овие проекти произлезе и потребата од предлог–измени за Планот за управување со Националниот парк Галичица 2011-2020 што требаше да овозможат реализација на инфраструктурните проекти кои според постоечката регулатива беа недозволени во националниот парк. Дополнително, надвор од Паркот, беа планирани и многу други проекти, како што се: урбанизација на Студенчишкото Блато, последниот зачуван блатен екосистем на македонската страна од охридското крајбрежје; изградба на марина; конгресен центар во Далјан; ТРЗ Калишта; неколку вештачки медитерански плажи; патека околу целото градско крајбрежје во Охрид со 3 м навлегување во езерото; мала марина кај т.н. старо пристаниште итн. Напоредно со овие се и плановите за изградба на железница од Кичево до Лин (Албанија) која во дел би се движела по самото крајбрежје и автопат Требеништа – Струга – албанска граница, и двата дел од Коридорот VIII.

Обемот на овие проекти би значело урбанизација на охридското крајбрежје од масовни размери која недвосмислено би имала негативни последици врз природното наследство на регионот и идиниот потенцијал за развој на туризмот. Како последица на тоа, Комитетот на светско наследство на 40та Седница во Истанбул упати серизни забелешки во однос на предложените проекти и предупреди дека нивната реализација би го ставила Охрид и Езерото на листата на Светско наследство во опасност. Поради тоа во април, 2017 во Македонија допатува и комисија на УНЕСКО во реактивна мисија, а на 41та Седница која се одржа во Краков во јуни 2017 беа повторени забелешките од претходната година и беа дадени јасни насоки за делување доколку Македонија сака да ја зачува исклучителната универзалната вредност (ИУВ) на доброто и статусот на УНЕСКО.

Во вакви услови, на почетокот на 2017 во рамки на проектот насловен „Избери страна“ организиравме неколку активности со цел испитување на јавното мислње, нивната информираност за планираните инфраструктурни проекти и воопшто познавањето на регионот, како и мислењето на носителите на одлуки и состојбата на институциите. Во проектот беа вклучени сите засегнати чинители: граѓани, организации од граѓанскиот сектор и надлежни институции.

Анкета на засегнати чинители

Во однос на предложените инфраструктурни проекти за охридско-преспанскиот регион, во март и април 2017 беа спроведени и три поединечни анкети со засегнатите страни кои беа дистрибуирани преку интернет и директно. Целта на анкетата беше да се добие што поверодостојно сознание за знаењето на локалните жители за природните вредности на регионот, планираните проекти како и упатеноста на локалните организации во истите, нивниот ангажман во областа на животната средина, соработка со институциите и инволвираноста на граѓаните, ставот на институциите во однос на насоките на планиран разбој, предвидените проекти, условите за работа, законодавството, заштитата на регионот итн. По извршената анализа на резултатите, наодите беа презентирани на завршна средба со сите чинители во април, 2017.

„Избери страна“ завршна презентација

Исто така, резултатите од анкетите беа сликовито претставени во инфографици и испечатени на садливи картички на македонски и англиски јазик. Истите беа дистрибуирани на завршниот настан, преку социјалните мрежи, но и на други настани организирани од Е.Д.Е.Н.

 

Дополнително беа изработени и други инфографици кои беа споделни со членовите на Реактивната мониторинг мисија на УНЕСКО.

Косултативни средби

Во текот на спроведувањето на анкетата беа организирани и три консултативни средби со сите засегнати страни поединечно и тоа: граѓани, организации од граѓанскиот сектор и надлежни институции на кои се дискутираше за планираните проекти, познавањата за истите, а присутните можеа да ги споделат своите мислење и да посочат на проблемите со кои се соочуваат во работењето, институционални проблеми, потребите и насоките за унапредување итн.

Доколку би сакале да ги користите овие материјали, ве молиме обратете ни се преку нашата електронска адреса ede.org.mk@gmail.com